Nieuw WHOA-procesreglement per 1 juli 2026: dit verandert er

Vanaf vandaag, 1 juli 2026, geldt een nieuwe, vijfde versie van het Landelijk procesreglement WHOA-zaken rechtbanken. Het reglement bepaalt hoe een WHOA-procedure bij de rechtbank verloopt. Voor ondernemers in zwaar weer, en voor hun schuldeisers, is het de moeite waard om te weten wat er speelt.

De WHOA — de Wet homologatie onderhands akkoord — bestaat sinds 1 januari 2021 en stelt een onderneming in staat haar schulden te saneren met een dwangakkoord, zonder faillissement. De wet zelf staat in de Faillissementswet. Maar hoe u zo'n verzoek indient, welke stukken u meestuurt en hoe de rechtbank de zaak behandelt, staat niet in de wet. Dat staat in het procesreglement.

Wat is het procesreglement precies?

Het procesreglement is geen nieuwe wet, maar een verzameling spelregels voor de procedure. Het is ontwikkeld binnen het Landelijk Overleg Vakinhoud Civiel, Kanton en Toezicht en Recofa, waarbij onder meer de Nederlandse Orde van Advocaten, INSOLAD en JIRA zijn geconsulteerd. Alle rechtbanken hebben het vervolgens als hun eigen reglement vastgesteld.

Het doel is uniformiteit en voorspelbaarheid. Of u nu bij de rechtbank Den Haag, Amsterdam of Oost-Brabant een WHOA-verzoek indient: de eisen aan uw verzoekschrift, de manier van indienen en de termijnen zijn overal gelijk. Voor de justitiabele — de ondernemer of schuldeiser die met de procedure te maken krijgt — schept dat duidelijkheid.

Hoe verloopt een WHOA-procedure volgens het reglement?

Een WHOA-traject kent verschillende bouwstenen, die het reglement stuk voor stuk uitwerkt:

• De startverklaring. De schuldenaar deponeert kosteloos een verklaring ter griffie waaruit blijkt dat hij begint met de voorbereiding van een akkoord. Dat markeert het formele startpunt.
• De afkoelingsperiode. Op verzoek kan de rechtbank een moratorium afkondigen (artikel 376 Fw), waarin schuldeisers geen beslag mogen leggen of het faillissement mogen aanvragen. Dit geeft ademruimte om het akkoord voor te bereiden.
• De herstructureringsdeskundige. Zowel de schuldenaar als een schuldeiser kan de rechtbank vragen een onafhankelijke deskundige aan te wijzen (artikel 371 Fw) die het akkoord voorbereidt.
• Tussentijdse voorzieningen en deelverzoeken. Denk aan een uitspraak over belangrijke aspecten van het akkoord vooraf (artikel 378 Fw), zodat u niet pas bij de homologatie voor verrassingen komt te staan.
• De homologatie. Het sluitstuk: de rechter keurt het aangeboden akkoord goed, waarmee het ook bindend wordt voor tegenstemmende schuldeisers.

U kiest daarbij tussen een besloten en een openbare akkoordprocedure. De besloten variant blijft buiten de publiciteit; de openbare procedure wordt gepubliceerd en kan internationale erkenning vergemakkelijken.

Wat verandert er ten opzichte van de vorige versie?

Deze vijfde versie volgt op de vierde versie van 1 juli 2025 — precies een jaar eerder. De wijzigingen zijn beperkt in omvang, maar praktisch relevant. Ze draaien om twee thema's: informatie over de Ondernemingskamer en de voorbereiding van de homologatiezitting.

• Melding van een lopende Ondernemingskamer-procedure (nieuw). Waar de vierde versie hierover zweeg, moet de verzoeker nu — in het eerste verzoek en in een verzoek op grond van artikel 379 Fw — vermelden of hij als partij betrokken is bij een procedure bij de Ondernemingskamer, en zo ja een korte samenvatting van de stand van zaken geven. Zo kan de rechtbank rekening houden met de samenloop tussen beide trajecten.
• Lijst van te verschijnen partijen (nieuw, bepaling 6.4.2). Nieuw is dat de verzoeker uiterlijk twee werkdagen vóór de homologatiezitting aan de griffier doorgeeft welke opgeroepen partijen hebben laten weten te zullen verschijnen. De rechtbank weet zo vooraf wie zich ter zitting meldt en kan de behandeling gerichter voorbereiden. In de vierde versie ontbrak deze bepaling.
• Oproeping stemgerechtigde partijen (aangescherpt). Volgens de toelichting is ook de bepaling over het oproepen van stemgerechtigde schuldeisers en aandeelhouders (6.4.1) verder aangescherpt. De verzoeker moet onderbouwen op welke wijze is voldaan aan de oproepingsplicht van artikel 383 lid 5 Fw.

Ter vergelijking: de vierde versie bracht op haar beurt aanscherpingen rond de toevoeging (bepaling 1.17), diezelfde oproeping (6.4.1) en de startverklaring. De ontwikkeling van het reglement is er dus één van geleidelijke verfijning, telkens op basis van de ervaringen uit de praktijk. De inhoudelijke spelregels van de WHOA zelf — termijnen, klassenindeling, de best interest of creditors-toets — blijven ongewijzigd.

Praktische aandachtspunten uit het reglement

Naast de grote lijnen zitten er in het reglement details die in de praktijk het verschil maken:

• Digitaal indienen via Veilig Mailen. Stukken gaan via de beveiligde e-mailvoorziening van de Rechtspraak. Een verzending die vóór 23.59 uur op de laatste dag van een termijn is ontvangen, geldt als tijdig ingediend.
• Strakke uitspraaktermijnen. Na een mondelinge behandeling doet de rechtbank in beginsel binnen veertien dagen uitspraak; bij een schriftelijke behandeling binnen vijf werkdagen. De WHOA is een snelrecht-instrument.
• Beknopt pleiten. Pleitnotities zijn beperkt tot maximaal twee pagina's en tien minuten. Uw verhaal moet dus scherp en to the point zijn.
• Vertegenwoordiging door een advocaat. Het verzoekschrift wordt door een advocaat ingediend en ondertekend.

Wat betekent dit voor u?

Voor de ondernemer die overweegt te herstructureren, onderstreept dit reglement één ding: de WHOA is snel en formeel. De termijnen zijn kort, de eisen aan de stukken zijn precies en de rechter beslist voortvarend. Dat is een kracht — u kunt binnen enkele weken van startverklaring naar een afkoelingsperiode — maar het vergt wel dat het dossier vanaf dag één op orde is.

Ook voor schuldeisers is het relevant. De aangescherpte regels rond de oproeping waarborgen dat stemgerechtigde schuldeisers en aandeelhouders zorgvuldig voor de homologatiezitting worden opgeroepen — zodat u tijdig kunt meestemmen en uw zienswijze kenbaar maken.

In mijn praktijk zie ik dat de uitkomst van een WHOA-traject vaak al in de voorbereiding wordt bepaald. Een goed onderbouwde liquiditeitsprognose, een verdedigbare klassenindeling en een sluitende waardering — daar wint of verliest u de zaak. Het procesreglement vertelt u wélke stukken en termijnen gelden; de strategie erachter bepaalt of het akkoord slaagt.

Overweegt u een WHOA-traject, of bent u als schuldeiser opgeroepen in een lopende procedure? Laat uw positie tijdig beoordelen. Bij de WHOA is snelheid geen luxe, maar een voorwaarde.